Op haar zeventiende wordt Eva* dakloos en niet lang daarna raakt ze zwanger van haar eerste kind. Na jaren van tegenslag slaagt ze erin haar leven weer op de rit te krijgen. Nu zet ze haar ervaring in om andere daklozen te helpen.
Eva woont samen met haar jeugdliefde en twee kinderen in een koophuis. Zes jaar geleden was ze nog dakloos. Haar grootste droom is een eigen hippiecafé vol met planten, waar ze herstelwerkgroepen kan geven aan daklozen en kwetsbare mensen.
Aan een houten bureau zit een stijlvolle vrouw. Haar ogen zijn prachtig opgemaakt, haar nagels keurig gelakt, en de geur van haar parfum vult de kamer met een subtiele geur. Op het eerste oog zou je niet zeggen dat deze vrouw ooit dakloos is geweest. We zitten in een van de spreekkamers van het hoofdkantoor van Stichting De Binnenvest. Een organisatie die daklozen ondersteunt en opvangt. Eva werkt hier als ervaringsdeskundige en persoonlijk begeleider, maar ooit klopte ze zelf aan voor ondersteuning.
De ruimte is tamelijk sober en enigszins kil, iets waaraan ze zich ergert. “Waarom zit er geen leuk behang op de muur, waarom zijn er geen comfortabele stoelen die naast elkaar staan en het makkelijker maken om een gesprek te voeren?”, vraagt ze zich af.
Nieuwe telling, bredere definitie
In de aanloop naar Wereld Dakloze Mensen Dag publiceerde ETHOS een nieuwe telling, waaruit blijkt dat verborgen dakloosheid onder vrouwen een groot probleem is. Maar liefst 31 procent van de dakloze mensen is vrouw. Voor deze telling werd een bredere definitie van dakloosheid gehanteerd: je hoeft niet op straat te dwalen om dakloos te zijn. Slapen op de bank bij kennissen telt ook als dakloosheid.
Dat een derde van de daklozen vrouw is, ligt drie keer zo hoog als eerdere schattingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Van deze dakloze vrouwen is nog eens een derde moeder. Binnen de regio Holland Rijnland zijn er 253 dakloze vrouwen.
Dakloosheid onder vrouwen is lange tijd onderbelicht gebleven, omdat zij er alles aan doen om te voorkomen dat ze daadwerkelijk op straat belanden – een plek waar ze bijzonder kwetsbaar zijn. Hierdoor bleven ze lange tijd uit beeld bij reguliere tellingen.
Snel volwassen
Ook Eva is een van de vrouwen die in eerdere tellingen niet naar voren zou zijn gekomen. Op haar zeventiende wordt ze uit huis gezet en nog geen twee jaar later raakt ze zwanger. Een ingrijpende gebeurtenis die haar leven voorgoed verandert.
Nadat Eva uit huis wordt gezet, slaapt ze een tijdje bij een vriendin en daarna bij haar oom. Wanneer ze zwanger raakt, trekt ze in bij haar ex-vriend en heeft ze tijdelijk weer een woning. Ze neemt alle huishoudelijke taken op zich en wijdt haar leven volledig aan het moederschap. “Het was niet nieuw voor me, voordat ik uit huis werd gezet droeg ik grotendeels de zorg voor mijn jonge broertje”.
“Ik had weinig besef van de buitenwereld”, vertelt ze. Haar jeugdige naïviteit en gebrek aan een goed voorbeeld bereidde haar onvoldoende voor op de verantwoordelijkheden die horen bij het volwassen leven. “Ik had nog nooit rekeningen betaald”, vertelt Eva.
In de periode dat ze bij haar ex-vriend woont werkt ze in de avonduren als productiemedewerker in een kwekerij. “Daar kon ik wat boodschappen van doen”. Het is geen vetpot, maar het zorgt wel voor een kleine buffer. Die is nodig, want de relatie met haar ex-vriend is niet stabiel.
Ongezonde relatie
Eva en haar ex waren zes jaar samen, maar ze realiseert zich al snel dat er geen toekomst in zit. Haar ex is regelmatig verbaal agressief, en de zorg voor hun dochtertje komt volledig op haar schouders terecht. “We hadden een extra kamer met een tv en een PlayStation. Hij zat daar de hele dag jointjes te roken en te gamen. ’s Avonds moest ik hem smeken om vijf minuten met onze dochter te spelen”.
Een uitweg was er niet, een andere plek om naartoe te gaan had ze niet. Daarom spaart ze ondertussen het kleingeld dat ze overhoudt van de boodschappen in de kledingkast van haar dochter. Ook hier wordt haar onwetendheid opnieuw blootgelegd, het geld was verre van voldoende om te vertrekken. “Ik denk dat er in totaal vijftig euro in het spaarpotje zat. Achteraf kan ik daar wel om lachen”.
Niet lang daarna escaleert de situatie wanneer haar ex haar van het balkon dreigt te gooien. De maat is vol, Eva pakt haar spullen, neemt haar dochter mee en vindt onderdak bij haar vader, die net gescheiden is.
Van crisis naar opvang
“Dat is een jaar goed gegaan”, vertelt ze. Daarna gaat het weer mis wanneer Eva’s vader voor werk naar het buitenland vertrekt. De deurbel gaat en zijn ex-vrouw staat onverwachts voor de deur, zij wil intrek nemen in het huis. Na een fikse ruzie moet Eva opnieuw haar spullen pakken, nu zijn al haar opties geteld. “Ik had geen back-up plan”.
“Bij vrienden en familie kan je voor een nachtje of twee blijven slapen, maar je kan niet vier, vijf jaar lang bij iemand gaan wonen met je kind”. En dus breekt de dag aan dat Eva en haar dochter moeten aankloppen bij Stichting de Binnenvest.
De drempel van schaamte
“Dat is een enorme stap”, vertelt ze. “Als je denkt aan dakloze mensen, denk je aan mannen van vijftig met lange baarden, een blik bier in hun hand en vieze kleren”. Eva vertelt dat er veel schaamte heerst ronddakloosheid. Volgens haar denken mensen vaak dat het iemands eigen schuld is. Het draagt eraan bij dat de drempel voor jonge vrouwen om naar een opvang te gaan extra hoog is. “Ik kende geen enkele vrouw die dakloos was”.
Hulp en herstel
Bij De Binnenvest krijgt Eva gelukkig de hulp die ze nodig heeft. Ze hoeft niet naar daklozenopvang ‘De Nieuwe Energie’, maar mag in plaats daarvan intrek nemen in de gezinsopvang. Na drie maanden in de gezinsopvang verhuist Eva naar een contingentwoning. Dit is een begeleid-wonen-traject waarbij er een driepartijenovereenkomst is tussen De Binnenvest, de woningcorporatie, en de cliënt. Het doel is om uitstroom uit de opvang te versnellen, waardoor cliënten weer mee kunnen doen in de maatschappij. Na twee jaar wordt het begeleid-wonen-traject goed afgerond en kan Eva zelfstandig in de woning gaan wonen.
De daklozen die ze momenteel begeleidt zijn zeer diverse en passen niet binnen de stereotypische beeldvorming vertelt ze. Van jongeren tot vrouwen tot mensen met verslaving. En ook over deze laatste groep wil ze graag meer nuance creëren. “Een van de mannen die ik begeleid is verslaafd, maar ook ontzettend intelligent. We hebben gesprekken over politiek en kwantumfysica.” Eva wil het stigma rond dakloosheid doorbreken en mensen bewust maken dat het iedereen kan overkomen.
Vooral de eigen schuld-gedachte roept frustratie op bij Eva. Ze vindt dat je het mensen niet kan verwijten dat ze verkeerde keuzes maken als ze nooit goed voorbeeldgedrag hebben gezien. “Hoe kun je verantwoordelijkheid nemen als je van huis uit nooit hebt geleerd hoe dat moet?”. Volgens Eva hebben sommige mensen een vijf-nulachterstand.
*De echte naam van Eva is bekend bij de redactie
Telefoon Redactie
071 - 5425160
