Het aantal moorden op vrouwen in Nederland wil maar niet omlaag. Dat blijkt uit de femicidemonitor van de Leidse hoogleraar professor Marieke Liem. Woensdagavond presenteerde ze haar nieuwste cijfers op de Universiteit Leiden tijdens de slotavond van Orange The World, de jaarlijkse campagne tegen geweld tegen vrouwen en meisjes.
“In de jaren negentig was het cijfer ongeveer twee keer zo hoog als nu, en we hadden verwacht dat het verder omlaag zou gaan, maar dat gebeurt niet”, zegt Liem, die sinds 2014 de cijfers bijhoudt en de achtergronden van femicides onderzoekt.
“Landelijk gaat het om veertig tot vijftig vrouwenmoorden per jaar, en over de afgelopen tien jaar blijft dat cijfer redelijk constant’, zo constateert ze. ‘Dat is problematisch en dat proberen we nader te onderzoeken.” In de onze regio gaat het gemiddeld om zes vrouwen per jaar. In 2025 is er hier slechts één vrouw vermoord, maar dat lijkt dom toeval.
Emancipatie
Liem denkt dat er twee mogelijke oorzaken zijn. Het feminisme en de emancipatie van vrouwen zou een oorzaak kunnen zijn, al klinkt dat tegenstrijdig. “De emancipatie heeft ons decennialang veel goeds gebracht. Tegelijkertijd zie je dat de statusverschillen tussen mannen en vrouwen kleiner zijn geworden. Een van de manieren om in sommige traditionele relaties dat statusverschil te behouden is door haar te kleineren, te isoleren, te mishandelen en soms dodelijk te mishandelen.”
Dader is vaak bekende
Een tweede oorzaak ziet Liem in situaties waarbij psychische problemen of schulden een rol spelen. “Problemen thuis die dieper liggen dan alleen die emancipatie. Wanneer we kijken naar de mate van psychische problemen in de maatschappij dan blijft dat relatief constant over de tijd, en je zou dus kunnen zeggen dat extreem geweld – inclusief extreem geweld tegen vrouwen – daar een afgeleide van is.”
Enge man is zeldzaam
De hoogleraar waarschuwt tegen de mythe van ‘de enge man in het bos’. Die dader is zeldzaam. De meeste vrouwen worden slachtoffer van iemand uit hun directe omgeving: een partner, een ex, een buurtgenoot of een familielid.
Anders kijken naar geweld
Volgens Liem hebben instanties in Nederland te lang vastgehouden aan gelijkwaardigheid tussen mannen en vrouwen bij geweld. “Nederland is daar internationaal voor op de vingers getikt. We hebben te lang gedacht waar er twee vechten hebben er twee schuld. Daar komt nu langzaam verandering in. Dus dat we veel gendersensitiever kijken naar dit soort zaken en daar ook veel gendersensitiever op reageren. We hebben nog een lange weg te gaan, maar we moeten echt gaan omdenken en veel meer expertise ontwikkelen op dit thema.”
‘Onderneem actie als je wat ziet’
Ze hamert erop dat de aanpak van geweld tegen vrouwen niet alleen kan afhangen van politie en justitie, maar juist ook om actie uit de omgeving van mogelijke slachtoffers vraagt. “We weten dat vrouwen gemiddeld pas na 35 incidenten naar de politie stappen. Dat wil zeggen dat er een gigantische ijsberg is aan geweld die we nog onvoldoende zien. Dus als je wel iets merkt, als familielid, maar ook als huisarts, collega, werkgever, buren, meld het! Maak het bespreekbaar.”
Verder onderzoek
De komende jaren wil Liem verder onderzoek doen naar situaties waarbij geweld niet heeft geleid tot een moord. Ook wil ze kijken naar kinderen als nabestaanden en naar verdachte ongelukken en zelfdodingen, want ook daar krijgt ze meldingen over van familieleden.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
