De snelle totstandkoming van het coalitieakkoord in Leiderdorp in 2022 heeft gezorgd voor bestuurlijke continuïteit, maar bood de gemeenteraad weinig houvast voor kaderstelling en controle. Dat concludeert de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp in een onderzoek naar de manier waarop het coalitieakkoord 2022–2026 tot stand kwam en heeft doorgewerkt in de bestuurspraktijk.
Volgens de Rekenkamer lag er al ruim drie weken na de gemeenteraadsverkiezingen een akkoord en een portefeuilleverdeling. Daarmee was Leiderdorp een van de snelst gevormde colleges van Nederland. Die snelheid maakte het mogelijk om zonder onderbreking verder te werken aan maatschappelijke opgaven en om tijdig aan te sluiten bij regionale samenwerkingsverbanden. Tegelijkertijd constateert de Rekenkamer dat het akkoord bewust globaal is gehouden en weinig concrete, meetbare doelen bevatte.
“Het akkoord bood veel ruimte voor het college, maar gaf de raad beperkt richting bij het stellen van kaders en het controleren van de uitvoering,” staat in het rapport.
Ambtelijke kennis
Uit het onderzoek blijkt dat de onderhandelingen vooral leunden op politieke ervaring en onderling vertrouwen tussen de coalitiepartijen. De ambtelijke organisatie was wel aanwezig als vraagbaak, maar haar kennis over uitvoerbaarheid, risico’s en financiële gevolgen is volgens de Rekenkamer nauwelijks benut. Ook bij de verdeling van de portefeuilles werd geen gebruikgemaakt van ambtelijke analyses over zwaarte en uitvoeringscapaciteit, wat heeft geleid tot een scheve taakverdeling.
De Rekenkamer signaleert daarnaast dat het akkoord in de praktijk zelden als referentiepunt werd gebruikt in raadsdebatten. Door het ontbreken van duidelijke doelen en prioriteiten was het lastig om voortgang te monitoren of tussentijds bij te sturen. Een analyse halverwege de bestuursperiode bleef daardoor vooral informatief en leidde nauwelijks tot inhoudelijke discussie.
Open debat
Een belangrijk doel van het hoofdlijnenakkoord was het bevorderen van een opener bestuurscultuur en meer ruimte voor debat en participatie. Hoewel raadsvergaderingen volgens betrokkenen dynamischer verliepen en blokvorming afnam, concludeert de Rekenkamer dat de rolverdeling tussen raad en college onvoldoende expliciet is besproken. Ook de manier waarop inwoners en maatschappelijke organisaties worden betrokken, is volgens het onderzoek niet wezenlijk veranderd ten opzichte van eerdere jaren.
Aanbevelingen
Met het oog op de komende gemeenteraadsverkiezingen adviseert de Rekenkamer om ruim vóór de onderhandelingen duidelijke procesafspraken te maken. Daarbij gaat het om de rolverdeling tussen raad, college, griffie en ambtelijke organisatie, maar ook om expliciete keuzes over snelheid versus inhoudelijke en financiële toetsing.
Daarnaast pleit de Rekenkamer voor het vroegtijdig betrekken van ambtelijke expertise, zodat uitvoerbaarheid, risico’s en langetermijneffecten vanaf het begin in beeld zijn. Ook noemt zij de mogelijkheid van een raadsakkoord, waarin de hele raad gezamenlijk uitgangspunten vastlegt voor bestuur en samenwerking, om het debat inhoudelijk te versterken en breder draagvlak te creëren.
Het onderzoek is bewust vóór de verkiezingen gedeeld, zodat de bevindingen en aanbevelingen direct kunnen worden meegenomen bij de vorming van een nieuw coalitieakkoord.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
