De Leidse dakloze Bart moet vaak ‘nee’ incasseren. “Van de twintig mensen, lopen er achttien door.” Toch weerhoudt hem dat niet om voorbijgangers op straat om geld te vragen. Met resultaat. “Laatst gaf een meneer 300 euro, gewoon in één keer.”
Maandelijks inkomen: uitkering van 800, 900 euro
Vaste lasten: verzekering, huur, telefoonabonnement
Hoeveel houdt hij over om van te leven? Zo’n 125 euro per week
Met een blik bier in zijn ene hand en een peuk in de andere staat Bart Groeneboom (52) voor Leiden Centraal. Zijn lange haar door de war, zijn kleren vol vlekken. “Ik moet wassen, er is bier overheen gegaan twee dagen geleden”, verontschuldigt hij zich.
Klein studiootje
Bart ziet eruit als een typische dakloze. Toch klopt dat beeld niet helemaal. Een groot deel van de dag is hij op straat te vinden, maar helemaal dakloos is hij niet. “Ik heb gewoon een klein studiootje hier verderop”, zegt hij eerlijk.
De meeste dakloze mensen slapen helemaal niet buiten, zegt directeur Jan de Vries van het Straat Consulaat in Den Haag. “Het is wel de meest zichtbare variant van dakloosheid, maar van de ruim 6000 getelde dakloze mensen in Den Haag, verblijven er ongeveer 500 buiten.” Hij is niet blij met het filmpje over Bart, het draagt volgens hem bij aan verdere stigmatisering. “Onder deze dakloze mensen is ongeveer 17 procent een kind, 40 procent is onder 27 en een derde is vrouw. Ook zij hebben enorm veel last van het stigmatiserend beeld.”
Medelijden
Toch bedelt – of zoals Bart het noemt ‘hosselt’ – hij bijna dagelijks om geld. “Ik zeg altijd tegen mensen dat ik dakloos ben en dat ik op straat slaap. Zonder een matras, geen deken, geen uitkering. Dan krijgen mensen medelijden en dan zeggen ze: hier heb je wat.”
Hij geeft toe: “Dat is niet helemaal correct, een beetje oplichten.” Het levert hem zo’n 40 à 50 euro per dag op. “Al verschilt het heel erg. Soms ook meer hè, 90 of 130 euro. Laatst was er een meneer die gaf 300 euro, gewoon in één keer.”
Goed om eten te geven
Het gegeven geld gaat vooral naar sigaretten, shag, eten en wiet. “Ik doe het gewoon voor erbij, dan heb ik iets extra’s.”
De 16-jarige Jimi luistert mee met het gesprek. Of hij weleens geld geeft? “Zeker niet”, zegt hij stellig. “Ik vind het goed om eten te geven, maar niet om geld te geven. Want je ziet het: ze kopen er toch alleen drank en wiet van. Je kan ook zelf werken voor bier en wiet.”
Straten schoonmaken
Of Bart niet kan werken? “Ik heb alle straten van Leiden schoongemaakt”, zegt hij. Samen met twee vrienden ging hij op pad. “We ruimden sigaretten, papier en plastic op van de straat en dan belden we aan voor een kleine bijdrage. Zo verdiende ik geld.”
Jimi onderbreekt hem. “Kijk dat vind ik nou goed, want dan werkt u ervoor.”
Ouderen geven het meest
Bart woonde eerder in Woerden en Alphen aan den Rijn. Sinds ongeveer een half jaar heeft hij een studio bij de Binnenvest, een organisatie die ondersteuning biedt aan mensen die veel problemen tegelijk hebben.
Begin 2024 waren er zo’n 33.000 mensen tussen de 18 en 65 jaar dakloos. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dit is hoger dan twee jaar daarvoor. Toen ging het om bijna 27.000 mensen. Mensen die buiten, in een auto, kraakpand of vakantiewoning slapen, en mensen die de noodopvang bezoeken, telt het CBS als dakloos.
Ook mensen zonder eigen onderdak die tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of kennissen worden beschouwd als dakloos. Mensen in tijdelijke opvang wdorden meegeteld als dakloos als het verblijf van korte duur is. Hij belandde in deze situatie nadat hij de gevangenis in moest. “Ik had een paar jaar gehandeld in snuifcoke, moest de gevangenis in en raakte mijn huis kwijt.”
In zijn tijd op straat heeft Bart geleerd wie hij wel en niet moet aanspreken. Het meest vrijgevig zijn oudere mensen. “Kijk, die groep jonge jongens daar, die vraag ik niet. Die willen toch niks geven.”
‘Je kan toch wel iets zeggen?’
Veel mensen lopen door, zegt Bart. “Die reageren helemaal niet. Ik voel me altijd wel genaaid als ze niets zeggen. Ze kunnen op zijn minst ‘hoi, hoe gaat het’ zeggen, toch?”
Al snapt hij het soms ook wel. “Bij koud weer willen mensen naar binnen en niet stoppen.”
Telefoon Redactie
071 - 5425160
