Die winterjas kan de kast weer in, want de lente staat deze week al op de stoep. Woensdag schieten we mogelijk zelfs richting een februarirecord. Minder prettig is het voor mensen met hooikoorts: het seizoen is namelijk al begonnen – met dank aan een zuidelijk windje vol elzenpollen.
“In de ochtend is het nog fris, maar in de middag wordt het dan tussen de 15 en de 18 graden en zonnig.” Een voorjaarsboost die volgens weerman Jordi Bloem heel warm is voor de tijd van het jaar. Wie gevoelig is voor boompollen weet dat zo’n plotselinge lente ook iets anders betekent: nóg meer kans op hooikoortsklachten. Vooral de els is is al volop actief.
Uit een recente telling door de Polleneninformatiedienst van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) blijkt vooral die boom momenteel een ware plaag. In de afgelopen week werden meerdere dagen met hoge concentraties gemeten, met een duidelijke piek halverwege de week. Ook de hazelaar is aanwezig, al is dit in lagere aantallen.
Data verzameld op dak
Volgens onderzoeker Anne Overduin zijn het in februari vrijwel steevast de els en de hazelaar die voor de eerste niesbuien zorgen. “Andere soorten bloeien niet of nauwelijks in februari of produceren heel lage pollenconcentraties, waar mensen ook niet allergisch voor zijn.”
Al die cijfers worden wekelijks verzameld op het LUMC-dak. Daar zuigt een speciale pollenvanger continu buitenlucht aan. De pollen blijven hangen op een strip, die onder de microscoop wordt bekeken. Zo wordt vastgesteld welke soorten rondzweven en in welke hoeveelheden.
Een paar warme dagen kunnen er dus voor zorgen dat de pollenconcentratie snel oploopt. “Zodra die boven een bepaalde waarde uitkomt, is er geen langere zachte fase voor nodig”, zegt Overduin. Bij els en hazelaar kan het al snel raak zijn. Voor veel mensen zijn een paar tientallen pollen in de lucht al genoeg om klachten te krijgen.
Dit betekent niet dat elke zonnige week meteen een gloednieuwe piek oplevert. Ook wind, luchtvochtigheid en de som van warme dagen in januari en februari spelen mee. “Een stijging van pollenconcentraties wordt veroorzaakt door verschillende factoren”, verklaart Overduin.
Pollenpiek niet van eigen bodem
Deze piek is waarschijnlijk niet afkomstig van eigen bodem. Veel Nederlandse elzen staan vooralsnog niet volledig in bloei, ze staan volgens Overduin juist op het punt om te gaan bloeien. “Een sterke wind uit het zuiden zorgde regelmatig voor verhoogde elzenconcentraties”, zegt ze. In december veroorzaakte een vroeg bloeiende els uit het buitenland bij sommige mensen al klachten.
Na een paar zachte lentedagen kan het natuurlijk zomaar weer omslaan, we zitten tenslotte nog maar in februari. Toch betekent een frisse periode niet dat de bloei meteen stilvalt, want bomen houden geen winterslaap. Overduin: “Bij een verhoging in temperatuur gaat de bloei op een later moment weer verder.”
Pas als het écht gaat vriezen, kan er iets veranderen. Zakt de temperatuur onder nul terwijl de katjes van de els al zijn uitgerekt, dan kunnen die beschadigen. “Dan kunnen ze kapot vriezen, waardoor de piek van het pollenseizoen wordt verlaagd. Nog niet uitgerekte katjes zijn beschermd.”
Inmiddels hangen er gevaarlijk veel van die katjes in de bomen. Als het zacht blijft, kan dat later deze maand en in maart alsnog zorgen voor flink meer pollen in de lucht en dus meer klachten bij wie hier gevoelig voor is.
Meer klachten in zuiden
Heb je het gevoel dat het hooikoortsseizoen steeds vroeger begint? Dat kan kloppen. Voor de hazelaar bijvoorbeeld is het bloeiseizoen sinds 1977 met veertig dagen vervroegd, zegt Overduin. “Omdat de hazelaar meestal als eerste bloeit, schuift ook de start van het hooikoortsseizoen op.”
In het zuiden van ons land zien huisartsen intussen meer mensen met luchtwegklachten, blijkt uit cijfers van het Nivel (Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg). Die toename valt samen met de zuidelijke wind waarmee de afgelopen weken flink wat elzenpollen deze kant op werd geblazen. “Of dat griep is of hooikoorts, is in die registraties niet altijd duidelijk”, benadrukt Overduin.
Langsgaan bij huisarts
Wie twijfelt, kan volgens haar het beste even langsgaan bij de huisarts. Die kan met een test onderscheid maken tussen hooikoorts of griep en de juiste adviezen geven. “Zodra de voorspellingen oplopen of mensen lichte klachten ervaren, kunnen ze medicatie innemen of maatregelen nemen. Zoals binnen blijven op winderige en zonnige dagen.”
Telefoon Redactie
071 - 5425160
