Tevredenheid afgelopen donderdagavond, na het door Zwemstad Leiden georganiseerde symposium over openwaterzwemmen. “Ik ben heel blij met alle enthousiaste reacties die we vanuit de zaal hebben gekregen”, zo verwoordde Herrie Geuzendam van Zwemstad Leiden die tevredenheid. Geuzendam vertelde, samen met Jarra Schroijen, op maandag 9 maart over het symposium in De Centraal+ Ochtendshow.
Het symposium werd geopend door Geuzendam die het doel van het symposium uitlegde: met alle betrokkenen het gesprek aangaan over het openwaterzwemmen in Leiden. In dat gesprek moet dan zoveel mogelijk aan de orde komen: waterkwaliteit, scheepvaart en de veiligheid van zwemmers. Maar ook de mogelijke overlast voor bewoners langs de grachten en samenwerking met partijen zoals rondvaartbedrijven en overheden.
Daarna kon er worden gekeken naar een interview met de Leidse historicus Cor Smit. Die schetste de geschiedenis van het openwaterzwemmen in Leiden. Een lange geschiedenis: Leiden was in 1846 één van de eerste steden die een ‘zweminrichting’ kreeg: Rhijnzigt aan de Morsweg. Het zwemmen gebeurde gewoon in de Rijn. Rhijnzigt werd in 1907 gesloten. In 1915 kwam er een nieuw zwembad, in het toen net aangelegde Rijn-Schiekanaal. Helaas moest dat in 1935 worden gesloten vanwege de ziekte van Weil. Dat is een besmetting met Leptospira-bacteriën, overgedragen via urine van onder andere ratten. In 1937 kreeg Leiden voor het eerst een binnenzwembad: ‘De Overdekte’, in de voormalige Mon-Pèrekerk aan de Haarlemmerstraat. Leiden kreeg vrij laat een binnenzwembad, waarschijnlijk omdat er lang openwaterzwembaden waren.
Vervolgens was het woord aan Erik Smits. Hij is een enthousiaste zwemmer, die het hele jaar door in open water in Leiden zwemt. Hij kon dan ook uit eigen ervaring en beeldend vertellen hoe dat is en wat voor een gevoel dat geeft. Als aandachtspunt noemde hij onder meer het monitoren van de waterkwaliteit. Met die gegevens kan er beter worden ingeschat of het op bepaalde momenten verstandig is om te gaan zwemmen. Smits zwemt al heel lang, samen met anderen, in open water en dat is altijd goed gegaan. Geen borstcrawl doen en zo een hoop water binnenkrijgen, was nog wel zijn tip. Daarna was er een pauze. Die bood iedereen de mogelijkheid tot het aangaan van gesprekken met andere aanwezigen. En tot het op post its noteren van ideeën en gedachten, die vervolgens op grote vellen konden worden geplakt.
Presentaties
Na de pauze waren er presentaties door Vincent Luyendijk en Adriaan van der Linden. Luyendijk is schrijver van het boek ‘De fijne stad.’ In dat boek diverse inspirerende verhalen over veranderingen die zorgen voor een overgang naar fijne(re) steden. Luyendijk vertelde in zijn presentatie dat kunnen zwemmen in een stad voor hem één van drie indicatoren voor een fijne stad is. De andere twee indicatoren: tienermeiden in parken en op pleinen (inclusie, veiligheid, eigenaarschap) en kind van 8 dat zelf naar school loopt of fietst (veiligheid, kindvriendelijkheid, autonomie). Luyendijk haalde ook nog het Scandinavische allemansrecht aan. Dat is het daar geldende gewoonterecht om particuliere grond te betreden om van de vrije natuur te genieten. Toegestaan is onder andere: wandelen, fietsen, zwemmen en varen, niet-beschermde bloemen, paddenstoelen en bessen plukken, en voor één nacht een tent opzetten. Daar komt wel een stuk eigen verantwoordelijkheid bij kijken, met name bij het inschatten of dingen veilig kunnen. Luyendijk benoemde daarbij, als contrast, ook de meer Nederlandse aanpak van een bord neerzetten met daarop wat er niet mag en dat het gevaarlijk is. In zijn presentatie toonde Luyendijk nog een mooie Nederlandse vinding voor het monitoren van de waterkwaliteit: POND. Dat zijn lampen in het water die uitgerust zijn met sensoren die waterkwaliteit registreren en, met verschillende kleuren, zichtbaar maken.
Adriaan van der Linden is lid van de stuurgroep van de Swimmable Cities-alliantie. Die ontstond in 2024, aan de vooravond van de Parijse Olympische Spelen. Die Spelen zorgden ervoor dat er weer kon worden gezwommen in de Seine, iets dat sinds 1923 verboden was. De alliantie ondersteunt inmiddels wereldwijd vele lokale initiatieven voor het zwemmen in steden. In grote steden als Berlijn, Londen en Parijs kan er inmiddels goed in open water worden gezwommen. Maar ook dichter bij huis, in Amsterdam en Rotterdam, zijn die mogelijkheden er. Zeker voor mensen die in de zomer niet de mogelijkheid hebben de stad uit te gaan een uitkomst: verkoeling dicht bij huis. En een heel sociaal gebeuren. Van der Linden benoemde bijvoorbeeld dat mensen elkaar in de buurt van het water opeens gaan begroeten. In zijn presentatie benoemde Van der Linden zeven belangrijke randvoorwaarden voor ‘zwembaarheid’: beleidsverandering, gezond water, zweminfrastructuur, welzijn van de gemeenschap, investeringen, ‘water geletterdheid’ (kunnen of leren zwemmen) en internationale samenwerking.
Kennismaking
Om geïnteresseerden kennis te laten maken met openwaterzwemmen, was er zondagochtend een zogeheten ‘dip in’ in het water bij de Meelfabriek in Leiden. Daar zwemt regelmatig een groep van zes tot acht mensen, waaronder Smits. Die had donderdagavond tijdens zijn bijdrage al een oproep gedaan om zondagochtend ook te komen zwemmen. Verder had Zwemstad Leiden er ook Leidse politici voor uitgenodigd. Geuzendam meldde aan het begin van de middag een ‘mooie opkomst’: zeven extra zwemmers en ongeveer vijftien toeschouwers. Onder de toeschouwers ook wethouder Wietske Veltman (Economie, Kennis, Sport en Gezondheid).
AUDIO: Paul Aalbers in gesprek met Herrie Geuzendam, Vincent Luyendijk en Adriaan van der Linden:
Telefoon Redactie
071 - 5425160
