“Ze denken: ik koop het nu wel, betalen komt later.” Maar dat later komt sneller dan gedacht. Steeds meer jongeren raken al kort na hun achttiende in financiële problemen, vaak zonder het zelf goed door te hebben.
Wat begon als een lokaal initiatief, groeide uit tot een bredere aanpak rond de Week van het Geld. Maya Haque, werkzaam bij de Stadsbank in Leiden, rolde er bijna toevallig in. “Voor ik het wist, was ik kartrekker.” Maar achter die bescheiden toon schuilt een urgente realiteit: geldproblemen beginnen steeds jonger en sluipen er geruisloos in.
Jong geleerd, jong in de knel
Volgens Paulien Kespi van Zorg en Zekerheid in Leiden is de situatie ronduit zorgwekkend: “Als je kijkt naar jongeren die net 18 zijn geworden, dan heeft één op de twee binnen een paar jaar schulden.” Dat is geen incident, maar een trend. Jongeren beginnen hun financiële leven steeds vaker met een achterstand en dat zet de toon voor de rest van hun toekomst.
Nederland: een generatie zonder overzicht
De cijfers van het Nibud bevestigen het beeld:
Ongeveer 1,4 miljoen huishoudens kampen met schulden
Jongeren vormen een snel groeiende risicogroep
Bijna 40% van de jongeren mist overzicht in inkomsten en uitgaven
Niet omdat ze niet willen maar omdat het systeem verleidelijker is geworden dan ooit.
De Klarna-generatie
Achteraf betalen is de nieuwe norm. Eén klik, geen directe pijn. “Je koopt iets zonder dat je het voelt,” zegt Haque. “Tot de rekeningen zich opstapelen.” Diensten als Klarna en AfterPay maken kopen makkelijker dan ooit maar overzicht houden moeilijker. Voeg daar algoritmes aan toe die je blijven verleiden, en de val is snel gezet.
Zorgpremie: eerste harde les
Een van de eerste financiële verplichtingen komt meteen op je achttiende: de zorgverzekering. Maar juist daar gaat het vaak mis. “Ze krijgen zorgtoeslag, maar gebruiken die voor iets anders,” zegt Paulien Kespi. “En dan begint de schuld.”
Binnen twee maanden kunnen jongeren al in een traject van incasso en gemeentelijke signalering belanden. Een harde kennismaking met de financiële werkelijkheid.
Altijd online, altijd verleid
De klassieke verleiding van de etalage heeft plaatsgemaakt voor een digitale achtervolging. “Je ziet iets, loopt weg en krijgt daarna tien aanbiedingen op je telefoon,” zegt Paulien. “Uiteindelijk koop je het toch.”
Online shoppen, sociale druk en zelfs gokken: geld uitgeven is nog nooit zo makkelijk geweest. Geld verdienen of beheren blijft een stuk ingewikkelder.
Bewustwording als laatste verdedigingslinie
De aanpak tijdens de Week van het Geld is daarom opvallend simpel: praten, uitleggen, zichtbaar zijn. Geen ingewikkelde modellen, maar gesprekken op straat, op scholen en in buurten. Want het probleem zit niet alleen in geld maar in overzicht, gedrag en verleiding.
‘We weten niet waar het eindigt’
Met stijgende prijzen en een digitale economie die continu prikkelt, wordt de uitdaging alleen maar groter. “We weten niet waar dit eindigt,” zegt Maya. Maar één ding is duidelijk: wie jong begint met schulden, loopt de rest van het leven achter de feiten aan.
En dat is een rekening die niemand wil betalen.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
