Wat begon als een wekelijkse schoonmaakactie, eindigt nu in een opvallende etalage op de Marebrug in Leiden. In het brughuisje presenteert de Grachtwacht de ‘Anas Plasticus’: 49 plastic eendjes die de afgelopen zes jaar uit het Leidse water zijn gevist.
Het oogt vrolijk, bijna speels. Maar de boodschap is allesbehalve licht. “1 april leek ons de perfecte dag om de expositie te openen,” zegt Liselotte Rambonnet. “We hebben in zes jaar tijd 49 eendjes gevonden. Van kermisexemplaren met een ringetje tot klassieke badeendjes. Je vraagt je af: hoe komen ze hier allemaal terecht?”
De harde werkelijkheid achter het speelgoed
Tussen de bonte verzameling staat één object dat de toon kantelt: een opgezet exemplaar van een wilde eend. Om zijn snavel zit een plastic ring, afkomstig van een jerrycan. “Als zo’n ring over de kop van een eend schuift, is het klaar,” zegt Rambonnet. “Het dier kan niet meer eten of vliegen en sterft uiteindelijk van uitputting.” De expositie laveert daarmee tussen licht absurd en pijnlijk concreet. Plastic speelgoed blijkt geen onschuldige passant, maar een stille bedreiging.
Op jacht naar nummer 50
De teller staat op 49. En dus lonkt een ronde mijlpaal. De Grachtwacht houdt inmiddels een oogje open voor de vijftigste eend. Geen prijs, geen ceremonie wel een plek in de vitrine. Eeuwige roem, in plastic.
Er is ook een raadsel. In de collectie zit een verweerde, bijna sinister ogende eend, door vrijwilligers omgedoopt tot ‘de Gremlin’. “Vrijwilliger Jaap Bierman probeert plastic te dateren, maar deze krijgen we niet thuisgebracht,” zegt Rambonnet. “We hopen dat iemand hem herkent. Is het vintage? Of gewoon heel oud badspeelgoed?”
Dweilen met de kraan open
De eendjes zijn slechts een fractie van wat er uit de Leidse grachten wordt gehaald. Vooral rond de markt bij het stadhuis gaat het mis: piepschuimbakken waaien bij de eerste windvlaag het water in.
“Zolang we blijven opruimen zonder de bron aan te pakken, blijven we bezig,” zegt Rambonnet. “De oplossing zit in herbruikbare materialen. Kijk naar de statiegeldbekers tijdens 3 oktober dat werkt. We moeten af van wegwerp.”
En voor wie het nog spannender wil…
Tijdens de Museumnacht Leiden opent de Grachtwacht ook de kelder van het brughuisje. Daar ligt de ‘18+ collectie’: vondsten uit de gracht die minder geschikt zijn voor de etalage.
Van seksspeeltjes tot een dagboek van een student — inclusief inhoud. “Eén advies,” zegt Rambonnet droog: “bewaar je dagboek niet op een woonboot.”
De expositie is dag en nacht te bekijken in de ramen van het brughuisje op de Marebrug.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
