In het eerste debat van de nieuwe gemeenteraad van Voorschoten overheerste een gemoedelijke sfeer. Partijen feliciteerden elkaar en verkenden voorzichtig de weg vooruit. Maar onder die beleefde toon tekende zich al snel een duidelijke politieke scheidslijn af. Die liep langs een klassieke as: voortvarend besturen of financiële behoedzaamheid.
Linkerflank wil actie
Aan de linkerzijde van de raad, met Pro en de SP voorop, klonk de roep om verantwoordelijkheid en ambitie. Nu de oude coalitie haar meerderheid kwijt is, moet de gemeente volgens Albert Deuzeman (Pro) een andere koers varen. Deuzeman sprak van de noodzaak van “een daadkrachtig college dat de nek uitsteekt” en plannen die zijn blijven liggen alsnog uitvoert.
Pro, met vijf zetels en het hoogste aantal stemmen, kon rekenen op warme woorden van de SP. Fractievoorzitter Erik Maassen noemde Pro “de grote winnaar” en sprak van een historisch moment: “Voor het eerst is een linkse partij de grootste in Voorschoten.” Volgens hem ligt het initiatief voor de formatie dan ook vanzelfsprekend bij Pro.
CDA kritisch op filmpjes VVD
Ook het CDA toonde zich welwillend richting de winnaar, zij het met een kritische kanttekening om de OZB-belasting niet te verhogen. Fractievoorzitter Bart van Horck kondigde een ‘assertievere koers’ aan en uitte stevige kritiek op de campagne van de VVD. Die zou zich te veel hebben gericht op het aanvallen van Pro, onder meer via sociale media. Daarbij werden video’s gedeeld die volgens van Horck ‘niet chique’ waren. “Dit soort politiek schaadt het onderlinge vertrouwen. Het zou goed zijn als de VVD daarvoor excuses aanbiedt.”
Het leek erop dat zowel de SP als het CDA voorzichtig flirten met Pro. De SP deed dat openlijk door de partij als winnaar naar voren te schuiven en het initiatief te gunnen. Bij het CDA gebeurde het subtieler, maar de deur naar samenwerking staat open.
Rechterflank hamert op financiële realiteit
Aan de andere kant van het politieke spectrum klonk een ander geluid. VVD en VoorschotenLokaal benadrukten dat ambities altijd in verhouding moeten staan tot de financiële realiteit van de gemeente. VVD’er Piet Hein Reidsma waarschuwde dat niet alles tegelijk kan: sommige plannen zullen moeten worden doorgeschoven. “We moeten ook naar het financiële plaatje kijken.”
VoorschotenLokaal sloot zich daarbij aan. Fractievoorzitter Marleen Persoon stelde dat de financiën ‘op orde moeten zijn’ en sprak zich opnieuw uit tegen de bouw van een nieuw gemeentehuis. Ondanks de overeenkomsten met de VVD, sprak VoorschotenLokaal nog geen duidelijke voorkeur uit. De partij zei te streven naar een stabiele meerderheidscoalitie die recht doet aan de verkiezingsuitslag en ziet het liefst dat VVD en Pro met elkaar in gesprek gaan.
Coalitiepuzzel ligt nog open
Wie met wie gaat besturen, is dus nog allerminst zeker. Pro lijkt als grootste partij het voortouw te krijgen en ziet naar eigen zeggen ‘sterke verwantschap’ met D66. Ook samenwerking met de VVD wordt niet uitgesloten. “Maar we moeten wel tot een programma komen waar beide partijen achter staan”, aldus Deuzeman.
De VVD houdt op haar beurt meerdere opties open, de partij behaalde net als Pro vijf zetels, maar kreeg minder stemmen. “Of het nou oppositie of coalitie wordt we moeten constructief zijn”, zei Reidsme. De band met VoorschotenLokaal oogde daarbij onverminderd goed, wat een voortzetting van die samenwerking niet uitsluit. Tegelijk zei Reidsma ook “uit te kijken naar de inbreng van Forum voor Democratie.”
Het CDA profileert zich als een ‘partij van fatsoen’ en neemt nadrukkelijk afstand van de campagne van de VVD, maar sluit de partij zeker niet uit. Het CDA houdt de deur naar samenwerking met alle partijen open, maar altijd op basis van inhoud: “Er is geen ruimte voor opportunisme”, liet van Horck weten. Tegelijkertijd onderstreept van Horck de bescheiden positie van het CDA na het verkiezingsverlies: “De bal ligt bij de twee grootste partijen.”
FvD pleit voor gemeente à la Thorbecke
Als het aan Forum voor Democratie ligt, moet het gemeentebestuur ingrijpend veranderen. Fractievoorzitter Esther Hendriksen verwees naar de Gemeentewet van 1851 van Thorbecke, die de gemeenteraad tot hoogste orgaan maakte en vastlegde dat burgers hun vertegenwoordigers voortaan zelf konden kiezen.
Voor die tijd werd het lokale bestuur vaak gedomineerd door een kleine elite, met weinig inspraak voor gewone inwoners. Volgens Hendriksen zou de gemeenteraad weer centraal moeten staan, “zoals door Thorbecke bedoeld”, en moet een einde komen aan wat zij ‘achterkamertjespolitiek’ noemt.
Haar uitspraken leidden echter tot correcties van Maassen, historicus, en van Horck en Reidsma. Zij herinnerden Hendriksen eraan dat in de tijd van Thorbecke het stemrecht juist zeer beperkt was: alleen mannen die belasting betaalden mochten stemmen, vrouwen en mannen zonder voldoende inkomen waren uitgesloten. Het stemrecht was elitair en beperkt tot een kleine, financieel en sociaal draagkrachtige groep. Het algemeen kiesrecht voor alle volwassenen werd immers pas zeventig jaar later worden ingevoerd.
In de komende weken zal moeten blijken of partijen erin slagen tot een gedeelde koers te komen. De onderlinge verschillen zijn zichtbaar, maar nog niet onoverbrugbaar. Of de formatie uitmondt in een stabiel bestuur, hangt af van de bereidheid tot compromis en de mate waarin ambitie en financiële voorzichtigheid met elkaar in balans kunnen worden gebracht.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
