De iets minder jonge mensen onder ons weten het zich nog wel te herinneren: tientalen jaren geleden stonden de weilanden en bermen vol wilde bloemen. De weilanden zijn uitsluitend groen geworden, maar de bermen en slootkanten worden steeds fleuriger.
Dat is vooral te danken aan ander maaibeleid door overheden. Zo is de provincie Zuid-Holland een paar jaar geleden overgestapt op ecologisch maaien. Een aantal gemeenten spant zich al veel langer in voor bloemrijke bermen en ecologen proberen de biodiversiteit binnen hun gemeenten te vergroten.
Duizend hectare
“Het is fijn voor de natuur, die krijgt meer ruimte om haar ding te doen door bloemen de kans te geven om zich te verspreiden en het ziet er nog heel mooi uit ook”, zegt een woordvoerder van de provincie. Hoe Zuid-Holland omgaat met de bermen is heel zichtbaar, dat gaat om maar liefst duizend hectare.
Her en der madeliefje
“We beheren meer dan vijfhonderd kilometer aan wegen met aan beide kanten bermen van een paar meter breed.” Waar het kan wordt niet of veel minder vaak gemaaid. “Op sommige plekken kunnen omwille van de veiligheid geen hoog gras of hoge bloemen staan. Die afweging maken we altijd, maar waar mogelijk maaien we ecologisch.”
Tientallen jaren was het in Nederland juist beleid om alles ‘heel erg netjes’ te maken. Ofwel: keurig gemaaide gazonnetjes. “Met hier en daar een verdwaald madeliefje”, zegt ecoloog Daan van der Sluis van Midden-Delfland. “Er werd wel twintig keer per jaar gemaaid.” Nu is het maaien veel meer gericht op wat ‘ecologisch beheer’ heet, waarbij één of twee keer per jaar gemaaid wordt.
Tij keren
De belangrijkste reden dat biodiversiteit bij overheden op de agenda is gekomen, is dat er nog maar vijftien procent van over is. Van der Sluis: “Om te redden wat er te redden valt, moeten we nu het tij keren.” De terugkeer van wilde bloemen is een belangrijke stap om te zorgen voor meer biodiversiteit: een grotere variatie in de natuur.
“Als je het beheer aanpast heb je vaak al heel snel resultaat, omdat die zaadjes gewoon nog in de bodem zitten, te wachten tot ze weer kunnen gaan bloeien.” Dat wil niet zeggen dat je alles maar oeverloos kunt laten groeien. “Je kunt de natuur alleen op haar beloop laten als de mens verdwijnt. Als je langs wegen of het spoor helemaal niet meer maait, kun je er geen gebruik meer van maken”, zegt ecoloog Lukas Groen van de gemeente Gouda.
Mooie mix
“Verschillen in de natuur zijn er altijd al, dus daar moet je ook rekening mee houden.” Zo groeit de ene bloem liever langs een sloot en een andere zoals de klaproos juist op een hoopje zand. Soms is het ook nodig om eerst alles weg te halen om een mooie mix van wilde bloemen te krijgen waar daarna de verschillende insecten op af komen. Of in ieder geval bepaalde soorten in toom te houden.
“Te veel van hetzelfde zoals nu her en der van het gele koolzaad is ook niet ideaal. Daar hebben maar weinig soorten insecten wat aan”, legt Van der Sluis uit.
Insecten aan basis voedselpyramide
Mensen moeten er ook aan wennen dat in sommige landschappen hele stukken gemaaid zijn en dan wat stukjes niet. “De insecten hebben leefgebied nodig, als voedsel en om te overwinteren. Een vijfde deel laat je bij het maaien ongemoeid en het liefst steeds een ander stuk.” De insecten vinden daar dan onderdak en zij staan aan de basis van de voedselpyramide.
“Rupsen van verschillende vlindersoorten houden van verschillende soorten bloemen”, vertelt Groen. Meer verschillende soorten bloemen leiden tot meer insecten en die zorgen weer voor bestuiving. “Vogels hebben op hun beurt ook weer een voorkeur voor bepaalde insecten die op bepaalde bloemen zitten.” Minder maaien, leidt tot meer soorten. “En dat is inmiddels heel zichtbaar aan het worden.”
Telefoon Redactie
071 - 5425160
