Een gapend gat in de Frederik van Eedenlaan. Modder tot aan de enkels, brokstukken natuursteen en eeuwenoude eikenhouten palen die diep de bodem in verdwijnen. Tussen de werkzaamheden voor nieuwe riolering in Leiden hebben archeologen niet alleen een vermoedelijke Romeinse weg gevonden, maar ook iets wat voorlopig nog een mysterie blijft.
“We weten eigenlijk nog niet precies waar we naar kijken”, zegt projectleider Roos de Leeuwe van archeologisch onderzoeksbureau RAAP. “Maar dit is een hele zware fundering. Hier moet iets heel zwaars op hebben gestaan.”
Waar bouwvakkers bezig zijn met de duurzame vernieuwing van de wijk Haagweg-Zuid, proberen archeologen ondertussen een puzzel van bijna tweeduizend jaar oud op te lossen.
“Het topje van de ijsberg”
De ontdekking begon eerder dit voorjaar toen tijdens rioolwerkzaamheden grindlagen, houten palen en Romeins aardewerk werden aangetroffen. Dat leidde tot een gerichte opgraving tussen twee sleuven.
Wat archeologen daar aantroffen, bleek veel meer dan alleen een weg. “We vonden een vierkante fundering van zware eikenhouten palen, versterkt met tufsteen uit de Duitse Eifel”, vertelt stadsarcheoloog Chrystel Brandenburg. “Hieronder zitten de palen nog bijna twee meter diep in de grond. Dit is echt een hele zware constructie.”
Volgens Brandenburg hebben onderzoekers nog maar een klein deel blootgelegd. “We hebben eigenlijk pas het topje van de ijsberg te pakken.”
Romeinen met heipalen
De constructie laat zien dat de Romeinen technisch veel verder waren dan vaak wordt gedacht.
“Deze palen staan enorm goed vast”, zegt De Leeuwe. “Bij een eerdere vondst waren ze zelfs met een graafmachine nauwelijks uit de grond te krijgen. Ze moeten hier een soort heiconstructie hebben gebruikt.”
Onderin de kuil werden eerst de palen geplaatst. Daarna vulden de Romeinen de ruimte op met stenen en klei. Bovenop kwam een laag riet, waarna er vermoedelijk een zwaar gebouw of bouwwerk werd geplaatst.
Maar wat precies? Dat is de grote vraag waar specialisten zich de komende maanden over zullen buigen.
Eerste keer in Leiden
De opgraving levert ook een andere bijzondere primeur op. Voor het eerst zijn in Leiden vermoedelijke resten van de Romeinse Limesweg gevonden.
De Oude Rijn vormde in de Romeinse tijd de noordgrens van het rijk. Langs die grens lagen forten die via een militaire weg met elkaar verbonden waren.
“We wisten dat die weg hier ongeveer moest hebben gelopen”, zegt Brandenburg. “Maar door alle veranderingen in het landschap en eeuwen van bebouwing wisten we nooit precies waar. Nu hebben we hem voor het eerst echt te pakken.” Dat maakt de vondst volgens haar uniek voor Leiden.
Verborgen onder de straat
Opmerkelijk genoeg ligt het Romeinse niveau niet eens zo diep onder het huidige straatoppervlak. “Het oude Romeinse loopvlak zit eigenlijk vlak onder de huidige straat”, zegt De Leeuwe terwijl ze wijst naar de verschillende bodemlagen in de sleuf. Toch zal het nog lang duren voordat alle antwoorden boven tafel zijn.
Het veldwerk is binnenkort klaar, maar daarna begint pas het echte speurwerk. Houtdeskundigen gaan de eiken palen onderzoeken. Specialisten bekijken de stenen, het aardewerk en een opmerkelijk houten voorwerp dat tussen de fundering werd gevonden.
“Misschien kunnen we straks zelfs tot op het jaar nauwkeurig bepalen wanneer het hout is gekapt”, zegt Brandenburg.
Voorlopig blijft vooral één vraag boven de modder hangen: Wat stond hier bijna tweeduizend jaar geleden op deze gigantische Romeinse fundering?
Telefoon Redactie
071 - 5425160
