De geelpoothoornaar rukt op in Nederland. Gemeenten plaatsen vallen, imkers slaan alarm en op sociale media verschijnen geregeld waarschuwingen voor het insect. De exotische wespensoort wordt afgeschilderd horrorwesp en een gevaar voor mens en natuur. Maar hoe gevaarlijk is de geelpoothoornaar werkelijk? Volgens entomoloog Aglaia Bouma van Naturalis in Leiden is de agressiviteit van het beestje ’totaal opgeklopt’.
“Eigenlijk is de geelpoothoornaar alleen gevaarlijk voor mensen die allergisch zijn voor wespen- of hoornaargif”, zegt Bouma stellig. “Die kunnen een anafylactische shock krijgen en dat kan uiteindelijk zelfs leiden tot de dood. Maar dat krijgen ze ook van het gif van de Europese hoornaar of van de limonadewesp.”
Volgens de onderzoeker entomologie is er geen bewijs dat de geelpoothoornaar agressiever is dan inheemse soorten. Integendeel zelfs, de grote nesten van de geelpoothoornaar bevinden zich meestal hoog in bomen, waardoor mensen er zelden mee in aanraking komen. “Je loopt veel sneller per ongeluk een nest van een limonadewesp tegen het lijf. Die zitten vaak in de grond.”
Imkers willen bestrijding
Toch heeft de geelpoothoornaar de reputatie van een gevaarlijk insect. Hoe komt dat? “Er is een groep imkers die graag wil dat de geelpoothoornaar wordt bestreden en daarvoor aandacht vraagt. Het gevaar wordt door hen groter gemaakt dan het in werkelijkheid is. Wetenschappers hebben een minder luide roep. En niet alle imkers zijn zo fel tegen de geelpoothoornaar, maar er is een groep die het verpest voor de rest.”
Pijnlijke steek
Wie een nest van een geelpoothoornaar verstoort, kan aangevallen worden. Maar dat gedrag verschilt volgens Bouma niet van dat van andere wespen. “Als iemand jouw huis aanvalt, reageer je ook niet vriendelijk. Dat doen wespen en hoornaars net zo goed.”
Er zijn in Europa incidenten bekend waarbij mensen ernstig gewond raakten door meerdere steken, maar die deden zich meestal voor nadat mensen zelf probeerden nesten te verwijderen. Bouma kent geen vergelijkbare gevallen in Nederland.
De steek van een geelpoothoornaar is iets pijnlijker dan die van een gewone wesp, omdat het dier groter is en iets meer gif injecteert. Maar ook daarin is hij niet uitzonderlijk. De Europese hoornaar produceert zelfs meer gif. “Je doet hetzelfde als bij een gewone wespensteek. Niet in paniek raken, koelen en als je allergisch bent, gebruik je een EpiPen (een injectiespuit met adrenaline).”
Bestrijden of beheersen?
De geelpoothoornaar leeft sinds 2017 in ons land en is een invasieve exoot, net als de rivierkreeft en de Japanse duizendknoop. Imkers, gemeenten en wetenschappers buigen zich al een tijd over de vraag of de geelpoothoornaar actief bestreden moet worden.
Aglaia Bouma vindt van niet. “Deze soort is inmiddels zo ingeburgerd dat uitroeien niet meer mogelijk is. Je kunt hooguit beheersen.” Dat betekent dat nesten in risicovolle situaties, bijvoorbeeld bij scholen, worden verwijderd. Maar grootschalige bestrijding heeft volgens haar weinig zin.
Invloed op de biodiversiteit
Ze maakt zich vooral zorgen over de gevolgen van de bestrijding voor andere insecten. In onze regio zijn 750 vallen geplaatst, maar volgens Bouma is niet aangetoond dat die vallen voldoende selectief zijn. “Er sterven ook andere insecten in, waaronder Europese hoornaars en andere wespen. Dat kan grote gevolgen hebben voor de biodiversiteit.”
Wespen en hoornaars eten grote aantallen vliegen, muggen, rupsen en andere insecten. “Als wij massaal insecten gaan vangen om één soort te bestrijden, kunnen we uiteindelijk meer schade aanrichten dan die soort zelf.”
Gestreste honingbijen
Imkers pleiten juist vóór bestrijding. Bouma weet wel waarom: ‘Hoornaars hangen vaak op de loer voor bijenkasten. Daardoor kunnen bijen angstig worden om uit te vliegen. Vooral zwakke bijenvolken kunnen daardoor in de problemen komen.’
Maar ze nuanceert: ‘De geelpoothoornaar moordt geen complete bijenvolken uit. Het probleem zit vooral in de stress die ze veroorzaakt.’ Volgens haar bestaan er allerlei oplossingen voor imkers om hun bijenvolken te beschermen.
Nest in de tuin
Heb je zelf een embryonestje van een hoornaar in de tuin? Dan adviseert ze om het lekker te laten hangen: “Dit diertje is niet geïnteresseerd in mensen. Ze richt zich vooral op het vangen van andere insecten. Geelpoothoornaars horen hier niet, maar eigenlijk hebben we er niet zoveel last van.”
De maatschappelijke angst voor de geelpoothoornaar is veel groter dan het daadwerkelijke gevaar, benadrukt de Leidse entomoloog. “Het is geen spannend verhaal, wel de realiteit.”
Telefoon Redactie
071 - 5425160
