Je ziet dat iemand op het werk over de grens gaat. Zeg je er iets van, grijp je in of houd je je mond omdat je bang bent voor de gevolgen? Over die ongemakkelijke positie van de omstander gaat de muziektheatervoorstelling ‘Vengeance’, die zaterdag te zien is in Theater De Generator in Leiden.
De voorstelling is gemaakt door socioloog en theatermaker Sebbe Poll. Niet alleen degene die grensoverschrijdend gedrag veroorzaakt of degene die het overkomt staat centraal. Juist de mensen eromheen worden onder de loep genomen. Wie is alleen getuige en wanneer word je medeverantwoordelijk?
“Ik denk dat we allemaal herkennen dat je kunt verstijven of heel boos kunt worden”, zegt Jonny Tudor, directeur en artistiek leider van Theater De Generator in de Centraal + Ochtendshow. “Iedereen reageert weer anders.”
Bang om je werk kwijt te raken
In ‘Vengeance’ keert popartiest Donna terug naar het theater dat ze eerder verliet nadat ze slachtoffer was geworden van grensoverschrijdend gedrag. Inmiddels heeft ze carrière gemaakt. In het theater komt ze Freek tegen, de nieuwe directeur. In de confrontatie met het verleden wordt duidelijk dat de werkelijkheid niet eenvoudig is op te delen in daders, slachtoffers en onschuldige buitenstaanders.
Volgens Tudor speelt daarbij ook macht een belangrijke rol. Een omstander kan bijvoorbeeld vrezen voor zijn eigen positie als hij zijn mond opendoet. “Die angst dat je iets kwijtraakt als je er iets van zegt, speelt ook voor de omstanders”, zegt hij. “Wanneer macht ermee gemoeid is, wordt het heel lastig.”
Dat maakt de vraag van de voorstelling pijnlijk herkenbaar: wat doe je wanneer je weet dat iets niet klopt, maar ingrijpen mogelijk gevolgen heeft voor jezelf?
Kwetsbaarheid in de theaterwereld
Dat het verhaal zich afspeelt in een theater is volgens Tudor geen toeval. Juist in die wereld kunnen professionele en persoonlijke grenzen door elkaar lopen. “In theater zijn de grenzen tussen persoonlijk en werk sowieso wat vager”, zegt hij. “Je acteert, dus wie zegt dit nu? De rol of de persoon?”
Daar komt volgens Tudor bij dat acteurs zich voor hun werk kwetsbaar moeten durven opstellen en dat er machtsverschillen bestaan tussen bijvoorbeeld spelers, regisseurs en artistiek leiders. Volgens hem is er de afgelopen jaren meer aandacht gekomen voor sociale veiligheid in de theaterwereld. Gedragscodes en gesprekken over wat wel en niet acceptabel is, zijn daarbij belangrijk.
“Wat is onze verantwoordelijkheid daarin?”, vraagt Tudor zich af. “Ik denk dat het goed is om elkaar te trainen om daar wel op te reageren of iets te doen.”
Publiek krijgt de vraag terug
Ook het publiek kan zich zaterdag niet helemaal verschuilen in het donker van de zaal. Tijdens de voorstelling wordt de grens tussen podium en publiek doorbroken. “Op een gegeven moment breken we de voorstelling open”, zegt Tudor. “Dan gaan de makers ons proberen mee te nemen in: wat doe jij en wat zou jij anders kunnen doen?”
De voorstelling gebruikt muziek, humor en dialogen om het gesprek over grensoverschrijdend gedrag en de rol van omstanders op gang te brengen. De Generator noemt het zelf een “oefenruimte voor het ongemakkelijke gesprek”.
Na afloop volgt een gesprek met makers en publiek. Dat is onderdeel van ‘(not your) Stepping Stone’, een tweemaandelijkse serie van De Generator waarin nieuwe theatermakers een podium krijgen en met het publiek in gesprek gaan over hun werk en de theatersector.
‘Vengeance’ van Sebbe Poll is zaterdag 19 september van 19.30 tot 21.15 uur te zien in Theater De Generator aan de Middelstegracht in Leiden. Renée Rijpstra en Levi Middendorp spelen de voorstelling.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
