Vergeet prinsessen, draken en brave verhaaltjes voor het slapengaan. In Vet Goor vliegen kots, stank en schaamteloze viezigheid je om de oren. En precies dát is de bedoeling. Schrijver Antos Szkudlarek en illustrator Maarten Wolterink vertelden in de Centraal + Ochtendshow over een jeugdboek dat schuurt, prikkelt en vooral één ding wil: kinderen weer laten lezen. Zelfs als dat betekent dat je er een sterke maag voor nodig hebt.
“Het was er eigenlijk nog niet,” zegt Szkudlarek. “Er zijn boeken over zindelijk worden, maar bijna niets dat echt ingaat op wat goor is en wat je ermee kunt doen.” En dus kwam het er zelf.
Viezer dan dit wordt het niet (of toch wel)
Vet Goor richt zich op jongeren van grofweg tien tot veertien jaar. Precies die leeftijd waarop alles wat niet mag, juist het hardst binnenkomt.“ Die zitten net lekker in die fase dat alles grappig is. Hoe smeriger hoe beter,” zegt Szkudlarek. Maar het is meer dan alleen vieze humor. Het boek heeft een verhaallijn, met spanning en herkenbare thema’s zoals groepsdruk en opgroeien.
De filosofie van de viezigheid
Het idee ontstond op een onverwacht moment. “Je hebt een heerlijk diner gehad,” vertelt Szkudlarek. “En daarna zie je dat bord. Zodra die jus is gestold, is het opeens vies. Terwijl het daarvoor nog lekker was.” Die omslag van smakelijk naar smerig vormt de kern van het boek. “Hoe kan het dat wat we eerst zo lekker vinden, opeens zo goor wordt?”
Illustrator Maarten Wolterink kreeg de taak om die wereld zichtbaar te maken. “Ik heb veel getekend,” zegt hij. “En als je echt ver die viezigheid in gaat, willen mensen hun handen ervan aftrekken.” Hij beschrijft het als balanceren op de rand.“Als je tot je ellebogen in de stront zit, kom je met een cadeautje dat eigenlijk niemand wil aanpakken.” En juist dat maakt het spannend. De illustraties zitten vol overdreven expressies, smerige details en een soort humor die je eerst laat lachen en daarna even doet slikken.
Jongeren terug aan het lezen krijgen
Szkudlarek, ook docent Nederlands, ziet een groter probleem.“Omdat jongeren zo ontzettend weinig lezen,” zegt hij. “Tot een jaar of dertien gaat het nog, daarna neemt Netflix het over. ”Met dit boek wil hij daar doorheen breken.“Dit is een boek dat je eigenlijk niet meer weglegt.” De eerste reacties zijn veelbelovend. “Een 11-jarige zei: ‘Je moet wel een sterke maag hebben.’ Dat vind ik een mooi compliment.”
De ultieme ranzigheid
Opvallend: niet alleen kinderen worden gegrepen. “Vaders kunnen het vaak ook niet wegleggen,” zegt Szkudlarek. Vieze humor blijkt generatie-overstijgend. Hoe ver gaat het boek? Szkudlarek geeft een hint. “Vroeger hadden cafés van die potten waar mensen in spuugden, een spitoen. Wat daarin zit, dat vind ik echt de ultieme ranzigheid.” Dat het in het boek zit, is zeker. Hoe precies, blijft nog even geheim.
Vet Goor is geen braaf kinderboek. Het is een uitnodiging om te lachen om het ongemakkelijke, het vieze en het absurde. Of zoals je het ook kunt zien: een boek dat precies weet waar kinderen om lachen, en volwassenen een beetje van gaan twijfelen.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
