De gemeente Leiden stak een half miljoen euro in de leefbaarheid van de Leidse wijk Transvaal, maar schoot tekort: te weinig bewoners deden mee, de organisatie werkte langs elkaar heen en duurzame verandering bleef uit. Dat concludeert de Rekenkamer Leiden & Leiderdorp in een rapport dat gisteren werd besproken.
Er zijn concrete resultaten geboekt. Zestig groene geveltuintjes, dertig boomspiegels, meerdere muurschilderingen en een buurtkamer maken de wijk zichtbaar groener en levendiger. De geveltuinenaanpak via het ‘Samen aan de slag’-project wordt door de rekenkamer uitdrukkelijk als succesvol voorbeeld genoemd. Bewoners leggen samen tuintjes aan en onderhouden die ook gezamenlijk. Dat levert niet alleen meer groen op, maar zorgt voor contact tussen buren.
Toch constateert de rekenkamer drie structurele problemen. De participatie bleef te beperkt: de inspraakavonden trokken tussen de 20 en 45 mensen per keer, vaak steeds dezelfde gezichten, op een wijkbevolking van circa 2.000 mensen. Studenten en jongeren werden nauwelijks bereikt.
Ophir Waasdorp (Volt) vertelt dat “een bekend probleem wat zich bij participatietrajecten voordoet, is de opkomst.” Bewoners waren voor de eerste avond huis-aan-huis geïnformeerd via flyers, maar ook dat leverde niet de gewenste opkomst op. Wie wel komt, heeft vaak een uitgesproken mening en is juist fel voor of fel tegen.
Daarnaast bleek de gemeentelijke organisatie te versnipperd. Vijftien ambtenaren verdeeld over vier clusters, elk met eigen belangen en prioriteiten, konden niet onverdeeld reageren op de wensen van bewoners. Goede initiatieven strandden hierdoor, aangezien ze niet pasten binnen bestaande beleidskaders.
Ten slotte bleef het duurzame effect beperkt. Sociale voorstellen van buurtbewoners zoals een wijkconciërge en buurtontmoetingen sneuvelden tijdens het proces. De buurtkamer, een van de meest waardevolle toevoegingen, draait vooralsnog op slechts één vrijwilliger.
In de commissie was de toon overwegend zelfkritisch. Linda Beimer (D66) wees op een ongemakkelijke waarheid: niet alleen de gemeente had gefaald, ook de raad zelf had te hoge verwachtingen gewekt. Beloftes over het aanpakken van drugsoverlast, verkamering en verloederde panden waren simpelweg niet realistisch voor vijf ton. Die eerlijkheid werd breed herkend, al vertaalde die zich per fractie anders.
Dion Vijverberg (VVD) en Sander Sauvé (SP) richtten zich op de uitvoering: doelstellingen moeten vooraf meetbaar zijn, zodat je een conclusie kunt trekken over wat er is bereikt. Daarnaast riepen sommige uitgaven vragen op. “Meer dan bijna 60.000 euro voor een paar muurschilderingen is veel geld en lost de grote leefbaarheidsproblemen niet op,” vertelt Vijverberg.
Sebastiaan van der Veer (CDA) stelde een vraag die uiteindelijk fundamenteel bleek: hoeveel ruimte krijgen ambtenaren eigenlijk om wijkwensen te laten afwijken van gemeentelijk beleid? Waar bewoners met samenhangende ideeën kwamen, kon de gemeente daar niet integraal op reageren. “Gebiedsgericht werken vraagt soms om gebiedsgerichte oplossingen,” aldus Van der Veer.
De reacties op zijn voorstel waren verdeeld. Vijverberg (VVD) steunde dit volledig, terwijl Annemarie Moeijes (PRO) waarschuwde dat maatwerk wenselijk is, maar dat te veel vrijheid voor ambtenaren de gemeente de controle kan kosten.
Een opvallend moment was het voorstel van Waasdorp (Volt) om een burgerberaad te onderzoeken als alternatief voor de gebruikelijke inspraakavonden. Het idee viel bij meerdere partijen in goede aarde, al was Matthijs Vet (CU) kritisch. Hij wees op een eerder klimaatberaad in Leiden, waarbij de uitkomsten grotendeels overeenkwamen met ideeën die raad en gemeente zelf al hadden bedacht. “We hebben hier allemaal partijen die verkozen zijn door de burgers,” stelt Vet.
Eva van der Horst (SVL) pleitte voor meer aandacht voor jongeren bij toekomstige projecten, terwijl Robbin Stikvoort (FvD) als enige het raadsvoorstel ronduit afwees, uit twijfel over de representativiteit van participatietrajecten in het algemeen.
Wethouder Ashley Noort nam de kritiek ter harte, maar wees erop dat de gemeente bewust heeft gekozen voor een experimentele aanpak, met de bedoeling daarvan te leren. Hij wees op de buurtkamer als succesvol voorbeeld: daar is inmiddels een vaste aanjager actief die al nieuwe initiatieven ontplooit. De lessen worden toegepast in de Stevenshof, waar een volgend leefbaarheidsproject start met een budget van 200.000 euro. Het raadsvoorstel gaat na verdere uitwerking naar de raadsvergadering.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
