Leiden ontvangt de komende jaren minder geld uit het gemeentefonds dan het college had verwacht bij het opstellen van de begroting. Dat blijkt uit de meicirculaire 2026, waarover de burgemeester en wethouders de gemeenteraad deze week informeerden. Opvallend is dat de uitkering zelf wel stijgt, maar dat een groot deel van dat extra geld al bestemd is voor nieuwe taken die het Rijk bij gemeenten neerlegt.
Drie keer per jaar laat het ministerie van Binnenlandse Zaken weten hoeveel geld gemeenten uit het gemeentefonds krijgen: in mei, september en december. De meicirculaire van eind mei geeft het eerste serieuze beeld van de gemeentefinanciën voor het komende jaar, in dit geval 2027.
In de begroting ging Leiden voor 2027 uit van een bepaald bedrag aan rijksgeld. De meicirculaire komt nu hoger uit, wat op het eerste gezicht een meevaller lijkt. Maar bijna het hele extra bedrag is al bestemd voor zogeheten taakmutaties: nieuwe of gewijzigde taken die het Rijk aan gemeenten oplegt. Al met al komt Leiden voor 2027 dus geld tekort ten opzichte van de verwachte begroting. Voor de jaren daarna geldt hetzelfde beeld. Dit lijkt pas te veranderen in 2030, wanneer de balans omslaat en Leiden eindelijk geld overhoudt.
De daling heeft volgens het college twee hoofdoorzaken. Ten eerste groeit de landelijke pot met geld voor gemeenten minder hard dan verwacht. Ten tweede groeit Leiden zelf ook minder snel dan ingeschat, want er zijn minder nieuwe inwoners en de woningbouw loopt vertraging op. Voor de komende jaren zijn de bouwplannen dan ook flink naar beneden bijgesteld.
Een van de grootste structurele wijzigingen betreft de Wmo. Vanaf 2029 vergoedt de Wmo geen huishoudelijke hulp meer aan mensen die dit zelf kunnen betalen. Voor Leiden betekent dit minder inkomsten, maar ook minder uitgaven. Voor mensen die de hulp niet zelf kunnen betalen of regelen, komt er een landelijk vangnet, waarvoor gemeenten vanaf 2029 gezamenlijk extra geld krijgen.
Andere opvallende posten uit de in totaal 33 zogenoemde ’taakmutaties’ zijn loon- en prijscompensatie voor 2027, en extra structureel geld voor klimaat- en energiebeleid.
Onzeker blijft vooral wat er na 2029 gebeurt. De langverwachte herziening van het gemeentefonds, een nieuwe verdeling van het geld over gemeenten, stond gepland voor 2027, maar is opnieuw uitgesteld naar 2029. Welke gevolgen dat voor Leiden heeft, is nog niet bekend, dit kan zowel positief als negatief uitpakken. Het college houdt daarom voor 2030 een veiligheidsmarge aan, hierbij houden ze rekening met mogelijke tegenvallers in de inschattingen. Toch is duidelijk dat het college en de raad het de komende tijd met minder geld moeten doen.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
