Zeven jongeren in kwetsbare posities in Leiden kregen een jaar lang elke maand een vast bedrag aan geld. Dat noemen ze het Bouwdepot. Het college van Leiden is er blij mee. De jongeren hadden minder stress, minder schulden en meer grip op hun leven. Dat blijkt uit een onderzoek dat het college naar de gemeenteraad stuurde.
Het Bouwdepot is een vast bedrag van 1.308 euro per maand, een jaar lang. Dit werd gegeven aan zeven jongeren in Leiden die dak- of thuisloos zijn of dit dreigen te worden. De jongeren gebruiken het om van te leven en om te leren, bijvoorbeeld voor een opleiding. Het bedrag komt in plaats van een bijstandsuitkering, de bestaande regeling voor mensen die werkloos zijn geraakt.
Bij een gewone bijstandsuitkering geldt: als je gaat werken of extra geld verdient, gaat je uitkering vaak omlaag. Ook je toeslagen, zoals huurtoeslag of zorgtoeslag, kunnen dan lager uitvallen. Bij het Bouwdepot is dat anders. Jongeren mogen gewoon blijven werken en studiefinanciering krijgen, zonder dat het bedrag daardoor omlaag gaat. En omdat de Belastingdienst het geld ziet als een cadeau en niet als inkomen, verandert er ook niets aan hun toeslagen.
De gemeente Leiden werkte samen met Stichting Bouwdepot. Die stichting deed dit al eerder in andere steden, zoals Eindhoven, Groningen en Delft. Daar hielpen ze samen al 263 jongeren. Een onderzoeksbureau, Cebeon, bekeek in 2023 wat die aanpak de maatschappij kost en oplevert.
Wethouder Abdelhaq Jermoumi over het Bouwdepot
Het Bouwdepot gaf deze jongeren een vast inkomen zonder voorwaarden. Voor het eerst in lange tijd wisten ze dat er elke maand geld binnenkwam, zonder dat ze zich daar zorgen over hoefden te maken. Die zekerheid gaf ruimte om verder te kijken dan de dag van vandaag. Sommigen maakten hun studie af, wisselden van baan of haalden hun rijbewijs. Anderen kozen ervoor om even niet te werken, om in therapie te gaan of meer tijd door te brengen met familie en vrienden.
Het Bouwdepot bleek niet alleen goed voor de jongeren zelf. Het scheelt de gemeente ook geld. Jongeren gingen sneller zelfstandig wonen, in plaats van in begeleid wonen te blijven. Vier van de vijf jongeren met schulden troffen een betalingsregeling. Daardoor dalen de maatschappelijke kosten die met die schulden gepaard gaan. Onderzoekers van Cebeon werken nu aan een verdiepend onderzoek naar wat dit de gemeente uiteindelijk oplevert.
Ook bij de begeleiders verschoof de focus, van geldproblemen oplossen naar mentale gezondheid. Zo is er nu wél tijd voor bijvoorbeeld traumabehandeling.
Er is wel een probleem. Mensen die een bijstandsuitkering krijgen, moeten zich houden aan een wet: de Participatiewet. Die wet vraagt bijvoorbeeld gesprekken met de gemeente en verplicht mensen om veel informatie over zichzelf te delen.
Veel van deze jongeren kunnen dat moeilijk. Ze hebben vaak nare ervaringen met de overheid gehad. Daardoor lukt het hun niet goed om aan alle regels te voldoen.
Het ministerie van Sociale Zaken vindt het Bouwdepot eigenlijk niet toegestaan. Het botst namelijk met de landelijke regels over uitkeringen.
Toch laten steeds meer gemeenten het Bouwdepot gewoon doorgaan. Leiden zegt dat de aanpak nu nog volgens de regels is. Als de gemeente hiermee doorgaat, moet ze dat risico opnieuw laten onderzoeken.
Het college begint in 2026 met een nieuwe groep. Vanaf juni krijgen weer zeven jongeren een jaar lang het Bouwdepot. De gemeente werkt hiervoor weer samen met Stichting Bouwdepot en Next Chapter.
Er is wel een verandering. In de eerste pilot was het Bouwdepot alleen voor jongeren van 18 tot 20 jaar. Vanaf 2026 mogen ook jongeren tot 27 jaar meedoen. Volgens het college werkt de aanpak namelijk ook goed voor deze oudere jongeren.
Of het Bouwdepot blijft bestaan, is nog niet zeker. Dat hangt af van het nieuwe college en de nieuwe gemeenteraad en of er geld voor wordt vrijgehouden. De gemeente onderzoekt nu wat nodig is om het Bouwdepot een vaste plek te geven.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
