Midden in de Leidse binnenstad ligt een plek waar je zo voorbij zou lopen: begraafplaats Groenesteeg. De historische begraafplaats stamt uit 1813, uit de tijd dat de Fransen nog de baas waren in Nederland. Begraven in kerken werd toen verboden en daarom ontstonden nieuwe begraafplaatsen buiten de kerk.
Ook na de dood gold een strenge klasse-scheiding. “Klasse 1 en 2 waren de rijken. Die betaalden 60 gulden om hier begraven te mogen worden”, vertelt Bertram Wesselman, secretaris van Historische Begraafplaats Groenesteeg. “De minderbedeelden werden op andere bolwerken begraven en betaalden daar slechts enkele dubbeltjes.”
Kruitramp
Hoewel de laatste begrafenis op Groenesteeg inmiddels meer dan vijftig jaar geleden plaatsvond, is de begraafplaats nog altijd een plek waar dagelijks bezoekers komen. Achter veel graven schuilt een bijzonder verhaal. Zo ligt er een vrouw begraven die als werkster in dienst was bij een rijke Leidenaar aan de Breestraat. Tijdens de Leidse Kruitramp wist zij één van zijn kinderen uit de vuurzee te redden. Uit dankbaarheid schonk haar werkgever haar een graf op Groenesteeg.
Ook de grafmonumenten zelf vertellen verhalen. Een afgeknotte zuil staat bijvoorbeeld niet voor een beschadigd monument, maar symboliseert een leven dat is afgebroken.
Moeder van Vincent van Gogh
Een van de bekendste graven op Groenesteeg is dat van Anna Carbentus van Gogh, de moeder van Vincent van Gogh. Zij kwam uit Brabant, maar trok na het overlijden van haar man bij haar dochter en schoonzoon aan de Herengracht in Leiden in. Omdat de familie goed bemiddeld was, kon zij een graf op Groenesteeg kopen.
Ook een klein engeltje op een kindergraf en een afgebroken zerk hebben hun eigen betekenis. “Als ik een rondleiding geef en ik laat die symboliek zien, willen mensen dat afgebroken steentje nog weleens oppakken”, vertelt Wesselman. Dat kan echter niet: het steentje zit bewust vastgemetseld aan de zerk. “Het hoort bij de zerk, het is één geheel en het moet op de grond blijven liggen.”
Telefoon Redactie
071 - 5425160
