Het nieuwe kinderboek De scheetkussen-revolutie van Martine Glaser gaat over nepnieuws, complottheorieën en de vraag hoe je kunt bepalen wat waar is. Glaser was vrijdag te gast in de Centraal+ VrijMiBo en vertelde over het boek en de boodschap die ze kinderen wil meegeven.
Een scheetkussen tegen nepnieuws
In het verhaal proberen de veertienjarige Mark en zijn technisch briljante vriendin Zoof een apparaat te maken dat onzin snel kan herkennen. Het apparaat luistert naar wat iemand zegt en vergelijkt die informatie met betrouwbare websites. Als blijkt dat iets niet klopt, klinkt er een hard geluid. Uiteindelijk wordt de techniek ingebouwd in een scheetkussen.
Het idee voor het boek ontstond onder meer door de ervaringen van Glaser met haar kleinkinderen. Zij kwamen volgens haar soms thuis met nepnieuws en vreemde complottheorieën. Glaser wilde kinderen laten nadenken over het controleren van informatie. “Het is een leuk boek, maar er zitten ook heel veel leerzame dingen in”, vertelt ze in de uitzending.
Van humor naar mediawijsheid
De hoofdpersonen krijgen in het verhaal te maken met een moeder die allerlei complottheorieën gelooft. Mark is juist sterk gericht op feiten en wil uitzoeken wat er van de verhalen van zijn moeder klopt. Daarmee ontstaat een verhaal waarin humor en een serieus onderwerp samenkomen.
Het boek is geschreven voor kinderen van 10 tot 14 jaar. Glaser heeft geprobeerd het onderwerp in eenvoudige en begrijpelijke taal uit te leggen. Volgens haar kunnen kinderen het bovendien leuk vinden om zelf als een soort detective op zoek te gaan naar de waarheid.
Daarbij gaat het niet alleen om het controleren van teksten. Ook foto’s en video’s kunnen volgens Glaser aanwijzingen bevatten waarmee je kunt beoordelen of iets betrouwbaar is. “Je kunt ook op je gevoel afgaan. Dat is ook heel belangrijk”, aldus Glaser.
De waarheid blijkt niet altijd makkelijk
In het verhaal blijkt de uitvinding uiteindelijk niet zo eenvoudig als Mark en Zoof aanvankelijk denken. Tijdens de troonrede van de koning laat het apparaat meerdere keren horen dat er wordt gelogen. Dat leidt tot grote onrust en maakt duidelijk dat het aanwijzen van onwaarheden niet automatisch betekent dat iedereen die waarheid accepteert.
Maar ook de uitvinding zelf blijkt niet zo onschuldig. Op de vraag of een apparaat dat bepaalt wat waar is niet net zo gevaarlijk kan zijn als nepnieuws, antwoordt Glaser: “Nou, uiteindelijk blijkt dat dus heel gevaarlijk te zijn.”
Achter het grappige uitgangspunt van het scheetkussen zit daarmee een bredere boodschap. Glaser wil kinderen bewust maken van de hoeveelheid informatie die ze tegenkomen en ze helpen om daar kritisch mee om te gaan. Het boek sluit af met tips om echt nieuws van nepnieuws te onderscheiden.
Telefoon Redactie
071 - 5425160
